opublikowano / artykuł badawczy / working-paper-v1
Ontologia zdarzeń działalności interpretacyjnej
Working paper o rozdzieleniu zdarzeń, zapisów, norm i interpretacji, z ograniczeniami modelu i planem walidacji na korpusach prawnych.
01 / PURPOSE
Pytanie i cel
Working paper proponuje model, który rozdziela zdarzenie, zapis zdarzenia, normę i akt interpretacji. Celem jest zachowanie ścieżki od materiału do wniosku, a nie ogłoszenie gotowego standardu wymiany dla prawa.
02 / SOURCES
Rejestr źródeł i wejść
Rejestr powinien osobno identyfikować dokument, jego wersję, podmiot, czas, relację do zdarzenia oraz status interpretacji. Nazwa pola nie zastępuje źródła: każdy wpis potrzebuje wskazania, skąd pochodzi i co pozostaje niepewne.
Zakres pracy wyznacza oznaczony korpus, a nie abstrakcyjna lista pojęć. Dla rekordu trzeba znać dokument i jego wersję, relację do opisywanego zdarzenia, czas, podmiot oraz to, czy zapis jest obserwacją, cytatem czy późniejszą interpretacją.
03 / METHOD
Kroki metody
Model rozdziela zdarzenie, zapis zdarzenia, normę i akt interpretacji, aby zachować ścieżkę od materiału do wniosku.
Metoda zaczyna się od oznaczenia materiału i przykładowego zdarzenia, następnie mapuje dokumenty, twierdzenia i interpretacje do odrębnych pól. Review porównuje konkurujące zapisy, sprawdza ich wersje i dokumentuje, dlaczego relacja została przyjęta albo pozostawiona jako niepewna.
03A / EXAMPLE
Przykład sprawdzenia
Dla jednego badanego zdarzenia utwórz osobne rekordy dla dokumentu, opisanego faktu i późniejszej interpretacji. Każdy rekord otrzymuje własny identyfikator, wersję oraz wskazanie relacji do pozostałych. Gdy dwa źródła różnią się datą albo opisem roli uczestnika, nie scalaj ich w wygodne zdanie: zachowaj konflikt jako stan do review i zapisz, kto może podjąć dalszą decyzję interpretacyjną.
04 / TEST
Walidacja i przypadki negatywne
Walidacja wymaga przykładów, w których wzmianka nie potwierdza faktu, kilka dokumentów opisuje to samo zdarzenie albo późniejsza interpretacja zmienia znaczenie wcześniejszego zapisu. Te negatywne przypadki są ważniejsze niż płynność reprezentacji.
05 / REPRODUCE
Instrukcja reprodukcji
Reprodukcja polega na zastosowaniu modelu do oznaczonego korpusu, zachowaniu mapowania pól i sprawdzeniu, czy inny badacz może przejść od wniosku do dokumentu oraz od dokumentu do zakresu interpretacji.
06 / VERSION
Wersja i historia zmian
Status pozostaje working-paper-v1. Zmiany klas, relacji lub zasad identyfikacji muszą być zapisane wraz z powodem i przykładem, ponieważ mogą zmienić sposób odczytywania wcześniejszych danych.
07 / LIMITS
Ograniczenia
Wymaga walidacji na konkretnych korpusach i nie jest gotowym standardem wymiany.
Model jest working-paper-v1, nie certyfikowanym standardem wymiany ani mechanizmem ustalania prawdy. Te same pola mogą być niewystarczające dla innego korpusu lub pytania; dopiero jawny przykład walidacji pokazuje, co zachowano i gdzie interpretacja zaczyna się ponownie. Rezultat pomaga pokazać ścieżkę do materiału i zakwestionować jej słabe punkty, lecz decyzja o kwalifikacji pozostaje poza modelem i wymaga odpowiedzialnego review. Przed użyciem modelu należy wskazać, które wpisy są bezpośrednim zapisem, które streszczeniem, a które interpretacją badacza; niepewność powinna zostać zachowana w rekordzie. Brakujące źródło, niezgodna data lub konflikt dwóch opisów jest wynikiem kontroli, a nie zaproszeniem do automatycznego rozstrzygnięcia.
08 / CITE
Cytowanie
Cytat powinien przedstawiać materiał jako roboczą propozycję metodologiczną. Nie należy na jego podstawie twierdzić, że model został zwalidowany na wszystkich korpusach lub działa jako standard prawny.
DOBROVOLA. Ontologia zdarzeń działalności interpretacyjnej. Wersja working-paper-v1, 2026-08-02.BibTeX
@misc{dobrovola2026eventontologyinterpretiveactivity,
author = {DOBROVOLA},
title = {Ontologia zdarzeń działalności interpretacyjnej},
year = {2026},
version = {working-paper-v1},
url = {https://dobrovola.dev/pl/research/event-ontology-interpretive-activity}
}